Барлық туралы Қазақстанның тарихының
ru en kz

Қалаулы мақалалар


Б.з.б.2,6 млн. – 800 мың жж.–Қазақстан аумағындағы Олдувай мәдениеті

Б.з.б.2,6 млн. – 800 мың жж.–Қазақстан аумағындағы Олдувай мәдениеті

Б.з.б.2,6 млн. – 800 мың жж.– Қазақстан аумағындағы Олдувай мәдениеті.

Б.з.б800 мың -140 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Ашель мәдениеті

Б.з.б800 мың -140 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Ашель мәдениеті

Б.з.б800 мың -140 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Ашель мәдениеті

Б.з.б. 140 мың – 40 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Мустье мәдениеті

Б.з.б. 140 мың – 40 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Мустье мәдениеті

Б.з.б. 140 мың – 40 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Мустье мәдениеті.

Б.з.б. 50-45 мың жж. – Қазақстан аумағындағы қазіргі заман түріндегі адамның пайда болуы

Б.з.б. 50-45 мың жж. – Қазақстан аумағындағы қазіргі заман түріндегі адамның пайда болуы

Б.з.б. 50-45 мың жж. – Қазақстан аумағындағы қазіргі заман түріндегі адамның пайда болуы

Б.з.б. 40-10 мың жыл бұрын –Қазақстан аумағындағы кейінгі Палеолит

Б.з.б. 40-10 мың жыл бұрын –Қазақстан аумағындағы кейінгі Палеолит

Б.з.б. 40-10 мың жыл бұрын –Қазақстан аумағындағы кейінгі Палеолит

Б.з.б. 10-5 мың жж.– Қазақстан аумағындағы Мезолит

Б.з.б. 10-5 мың жж.– Қазақстан аумағындағы Мезолит

Б.з.б. 10-5 мың жж.– Қазақстан аумағындағы Мезолит

Б.з.б. 5-4 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Неолит

Б.з.б. 5-4 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Неолит

Б.з.б. 5-4 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Неолит

Б.з.б. 4-3 мың жж.  –  Қазақстан аумағындағы Энеолит (Мыс пен темір дәуірі)

Б.з.б. 4-3 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Энеолит (Мыс пен темір дәуірі)

Б.з.б. 4-3 мың жж. – Қазақстан аумағындағы Энеолит (Мыс пен темір дәуірі)

Б.з.б. 3700-3100 жж. – Ботай мәдениеті

Б.з.б. 3700-3100 жж. – Ботай мәдениеті

Б.з.б. 3700-3100 жж. – Ботай мәдениеті

Б.з.б. 1800-900 жж.–  Қазақстан аумағында қола дәуірі

Б.з.б. 1800-900 жж.– Қазақстан аумағында қола дәуірі

Б.з.б. 1800-900 жж.– Қазақстан аумағында қола дәуірі

7 ғасырдың 70-інші жж.–б.з.б. 6 ғасырдың басы–Кіші Азияда сақтардың үстемдігі

7 ғасырдың 70-інші жж.–б.з.б. 6 ғасырдың басы–Кіші Азияда сақтардың үстемдігі

7 ғасырдың 70-інші жж.–б.з.б. 6 ғасырдың басы–Кіші Азияда сақтардың үстемдігі

Б.з.б. 605-545 жж.  –сақ патшасының ұлы және жеті даналардың біреуі болған Анахарсис өмірі

Б.з.б. 605-545 жж. –сақ патшасының ұлы және жеті даналардың біреуі болған Анахарсис өмірі

Б.з.б. 605-545 жж. –сақ патшасының ұлы және жеті даналардың біреуі болған Анахарсис өмірі

Б.з.б. 530 ж.–Массагет  патшайымы Томиристің парсылардың патшасы Кирді талқандауы

Б.з.б. 530 ж.–Массагет патшайымы Томиристің парсылардың патшасы Кирді талқандауы

Б.з.б. 530 ж.–Массагет патшайымы Томиристің парсылардың патшасы Кирді талқандауы

Б.з.б. 519 ж. –  парсы патшасы Дарийдің Орталық Азияның сақтарына жасаған жорығы

Б.з.б. 519 ж. – парсы патшасы Дарийдің Орталық Азияның сақтарына жасаған жорығы

Б.з.б. 519 ж. – парсы патшасы Дарийдің Орталық Азияның сақтарына жасаған жорығы

Б.з.б. 512 ж.  – парсы патшасы Дарийдің Қара теңіз маңындағы жерді мекендеген скифтерге (сақтар-парадарайа)жасаған жорығы

Б.з.б. 512 ж. – парсы патшасы Дарийдің Қара теңіз маңындағы жерді мекендеген скифтерге (сақтар-парадарайа)жасаған жорығы

Б.з.б. 512 ж. – парсы патшасы Дарийдің Қара теңіз маңындағы жерді мекендеген скифтерге (сақтар-парадарайа)жасаған жорығы

Б.з.б. 6-5 ғғ. –Тиграхауда сақтарынан шыққан «Алтын Адамды» көму уақыты («шошақбөріктілер»)

Б.з.б. 6-5 ғғ. –Тиграхауда сақтарынан шыққан «Алтын Адамды» көму уақыты («шошақбөріктілер»)

Б.з.б. 6-5 ғғ. –Тиграхауда сақтарынан шыққан «Алтын Адамды» көму уақыты («шошақбөріктілер»)

Б.з.б. 4 ғ.–б.з. 4 ғ. –Тайпалардың сармат одағының өмір сүру кезеңі

Б.з.б. 4 ғ.–б.з. 4 ғ. –Тайпалардың сармат одағының өмір сүру кезеңі

Б.з.б. 4 ғ.–б.з. 4 ғ. –Тайпалардың сармат одағының өмір сүру кезеңі

Б.з.б. 209-174 жж. - Хунно шаньюй Мөденің тұсы

Б.з.б. 209-174 жж. - Хунно шаньюй Мөденің тұсы

Б.з.б. 209-174 жж. - Хунно шаньюй Мөденің тұсы

Б.з.б. 174-161 жж. –хунно шаньюйі Лаошань тұсы

Б.з.б. 174-161 жж. –хунно шаньюйі Лаошань тұсы

Б.з.б. 174-161 жж. –хунно шаньюйі Лаошань тұсы

Б.з.б. 161-126 жж. –хунно шаньюй Цзюнчэнь тұсы

Б.з.б. 161-126 жж. –хунно шаньюй Цзюнчэнь тұсы

Б.з.б. 161-126 жж. –хунно шаньюй Цзюнчэнь тұсы

Б.з.б. 160 ж. – үйсіндердің Жетісуға қоныс аударуы

Б.з.б. 160 ж. – үйсіндердің Жетісуға қоныс аударуы

Б.з.б. 160 ж. – үйсіндердің Жетісуға қоныс аударуы

Б.з.б. 2 ғ.- б.з. 4 ғ. –  Кангюй мемлекеті

Б.з.б. 2 ғ.- б.з. 4 ғ. – Кангюй мемлекеті

Б.з.б. 2 ғ.- б.з. 4 ғ. – Кангюй мемлекеті

Б.з.б. 58-36 жж. –хунно халқы арасында азаматтық соғыс

Б.з.б. 58-36 жж. –хунно халқы арасында азаматтық соғыс

Б.з.б. 58-36 жж. –хунно халқы арасында азаматтық соғыс

Б.з.б. 52ж. – оңтүстік хунно халқының Қытайдың бодандығын қабылдауы

Б.з.б. 52ж. – оңтүстік хунно халқының Қытайдың бодандығын қабылдауы

Б.з.б. 52ж. – оңтүстік хунно халқының Қытайдың бодандығын қабылдауы

Б.з.10ж.–Хунно халқының Қытайдан тәуелсіздікті қайтаруы

Б.з.10ж.–Хунно халқының Қытайдан тәуелсіздікті қайтаруы

Б.з.10ж.–Хунно халқының Қытайдан тәуелсіздікті қайтаруы

Б.з. 48 ж. –оңтүстік хунно халқының Қытайдың бодандығын қайта қабылдауы

Б.з. 48 ж. –оңтүстік хунно халқының Қытайдың бодандығын қайта қабылдауы

Б.з. 48 ж. –оңтүстік хунно халқыныңҚытайдың бодандығын қайта қабылдауы

93-155 жж. – солтүстік хунно халқының Батыстағы Жоңғарияға шегінуі

93-155 жж. – солтүстік хунно халқының Батыстағы Жоңғарияға шегінуі

93-155 жж. – солтүстік хунно халқының Батыстағы Жоңғарияға шегінуі

Б.з. 2 ғ.-469ж. – Ғұн мемлекетінің өмір сүруі

Б.з. 2 ғ.-469ж. – Ғұн мемлекетінің өмір сүруі

Ғұндар – ІІ—IV ғғ. Орал маңындағы жерінде Орталық Азиядан қоныс аударған түркі тілдес хунну тайпасынан және IV ғ. 70 жж. Шығыс Еуропаға басып кірген жергілікті угр мен сарматардан құралған тайпалар одағы.

160-490жж. – Юэбань, «әлсіз» хунну халқының мемлекеті

160-490жж. – Юэбань, «әлсіз» хунну халқының мемлекеті

Юэбань –қазіргі Қазақстанның оңтүстік жағының орталық бөлігіндегі хунну (тармақтардың бірі) халқының көне мемлекеті. Қытай халқына қарсы үздіксіз соғыстардан кейін, шамасы Жоңғар қақпасы арқылы Тарбағатайдан ығыстырып жіберілген хунндардың бір бөлігі Жетісуда қалып

Б.з. 4 ғ.-555ж. –Жужан қағанатының өмір сүруі

Б.з. 4 ғ.-555ж. –Жужан қағанатының өмір сүруі

Көшпенді монғол тілдес халықтарының одағы. Жужан қағанытың қалаушысы –Юйцзюлюй Мугулюй. Қытай дерексөздері бойынша, Юйцзюлюй Мугулюй тегі белгісіз құл болды.

434-453 жж. –Ғұн көсемі Аттиланың билеу тұсы

434-453 жж. –Ғұн көсемі Аттиланың билеу тұсы

Аттила шамамен 410 жж. туып, оның әкесі Мундзук 420 жж. Рейнде бургундармен соғысқан. Аттила 434ж. бастап 453 ж. дейін ғұндардың билеушісі болған Ол өзінің қол астына Рейннен бастап Солтүстік Қара теңізге дейінгі аймақтағы варварлардың тайпаларын жинаған.

490-540жж.–Гаогюй.Шығыс Қазақстандағы көне мемлекет

490-540жж.–Гаогюй.Шығыс Қазақстандағы көне мемлекет

490 ж. Юэбань мемлекетінің талқандалуы және телес тайпаларының аймаққа кірудің нәтижесінде қалыптасқан. Гаогюйдің құрамына 12 ру кірген : Лифули, Тулу, Ичжань, Далянь,Кухэ, Дабо, Алунь, Моюнь, Сыфань, Фуфоло, Циюань, Юшупэй (Юкуаньпэй). Аңыз бойынша, Гаогюй хунн шаньюйдің кіші қызынан шыққан.

545 ж. –теле тайпасының жужандарға қарсы көтеріліс

545 ж. –теле тайпасының жужандарға қарсы көтеріліс

545 жылы барлығына жуық азаматтар жужандардың басқаруын жақтырмады, солардың ішінде теле тайпалары мен көне түріктер болған.

Түрік қағанаты (552-603 жж.)

Түрік қағанаты (552-603 жж.)

552-603 жж.– Түрік қағанаты (Көктүрік–аспан түріктері) – Ашин әулетінен шыққан билеушілері басқарған көне түріктер негізін қалаған Еуразиядағы ерте ортағасырлық мемлекет.

552 ж.– Бумын қағанның тұсы

552 ж.– Бумын қағанның тұсы

545 ж. телес тайпалары жужандарға қайта қарсы шығып, жаңа түрік қағанатының басына түрік-ашина Бумын келді.

552-553 жж. - Қара Ыссық–қағанның тұсы

552-553 жж. - Қара Ыссық–қағанның тұсы

Бумын–қаған қайтыс болғаннан кейін таққа оның ұлы Қара Ыссық–қаған отырады. Ол жужандарды талқандап, Даладағы түріктердің билігін нығайтты.

553-572 жж. – Мұқан-қағанның тұсы

553-572 жж. – Мұқан-қағанның тұсы

553-572 жж. – Мұқан-қағанның тұсы

554-558 жж.- түріктердің Батысқа жасаған жорығы

554-558 жж.- түріктердің Батысқа жасаған жорығы

Мұқан-қағанның тапсырмасы бойынша оның ағасы Истеми 10 түрік түменнен тұрған үлкен әскерді басқарып, 554 ж. батысқа қарай жорық жасады.

563-567 жж.– түріктер мен эфталиттер арасындағы соғыс

563-567 жж.– түріктер мен эфталиттер арасындағы соғыс

562 ж. шахиншах Хосров Ануширванның әскері эфталиттерді жеңіп шығып , Тохаристанды алады. Олардан кейін Чачты жаулап алған түріктер де соққы береді.

567 ж.– Византиядағы Маниах елшілігі

567 ж.– Византиядағы Маниах елшілігі

Эфталиттердің бұрынғы еліктерді бөлу барысында Соғда түріктерге беріледі. Соғдылықтар - азиялық саудада басты тұлғалардың арасында болған –олар түріктерге жужандардың тонауын мен эфталиттердің соғысын тоқтатуы үшін борышты болған.

568 ж.–  Түрік қағанатындағы Земархтың елшілігі

568 ж.– Түрік қағанатындағы Земархтың елшілігі

Истеми Земархты Қарашардың солтүстік-батыс жағындағы Йолдуз өзені бойындағы Актаг тауының, яғни Тянь-Шань тауының солтүстігінде орналасқан жазғы резиденциясында қарсы алған.

572-576 жж. – Таспар-кағанның тұсы

572-576 жж. – Таспар-кағанның тұсы

Таспар Бумын қағанның үшінші ұлы болған. Таққа келгеннен кейін, Таспар тең басқарушыларды («кіші қағандар») белгіледі: Шету (Қара Иссык Ханның ұлы) жиенін Эфту-хан ретінде, яғни мемлекеттің шығыс бөлігінің билеушісі етіп тағайындады, ағасын Жутань ханды Були-хан атағымен бірге батыс бөлігінің билеушісі етіп тағайындады.

576 –Бумынның ағасы және Түрік қағанатының Батыс бөлігінің  нақты билеушісі Истемидің өлімі.

576 –Бумынның ағасы және Түрік қағанатының Батыс бөлігінің нақты билеушісі Истемидің өлімі.

576 –Бумынның ағасы және Түрік қағанатының Батыс бөлігінің нақты билеушісі Истемидің өлімі.

581 ж.– Қағанаттағы дағдарыстың басталуы

581 ж.– Қағанаттағы дағдарыстың басталуы

Таспар қайтыс болғаннан кейін іс жүзіндегі мирасқорлық механизмнінің жоқтығы салдарынан дағдарыс пайда болады Таспар өлімнің алдында тақты Торэмэнге мұра етіп қалдырады.

599-603 жж.– Түрік қағанатының бөлінуі мен құлдырауы

599-603 жж.– Түрік қағанатының бөлінуі мен құлдырауы

Батыс қаған Кара-Чурин мен шығыс қағаны Жаңғар қаған. 597 жылы Юн-Улуг Кара-Цуриннен көмек сұрайды, себебі қытайлықтар Жаңғарды қаған етіп қоюды шешті және түріктердің көпшілігін оның жағына тартты.

603-630 жж. –Шығыс Түрік Қағанаты

603-630 жж. –Шығыс Түрік Қағанаты

Түрік мемлекетінің қуаты көп ұзамай әлсіреген Өзара соғыстардың күшеюі, әлеуметтік қарама-қайшылықтардың шиелене түсуі, қағанат жеріне Қытайдың жасаған шабуылы, көршілес елдерге қарсы жүргізген соғыстар салдарынан түрік қағанаты әлсіреген. 603 жылы Түрік қағанаты Батыс Түрік қағанаты мен Шығыс Түрік қағанаты болып бөлінеді.

603-704 жж. – Батыс-Түрік қағанаты

603-704 жж. – Батыс-Түрік қағанаты

603 жылы Түрік қағанаты Батыс және Шығыс болып екіге бөлініп кетті. Батыс Түрік қағанатының шекарасы Азов және Дон теңізінен Тянь-Шанның шығыс тарамдарына дейін және Үндістанның солтүстік-шығыс аумағын қамтыды.

610-618 жж. – Батыс-түрік қағаны Шегуйдің билеуі

610-618 жж. – Батыс-түрік қағаны Шегуйдің билеуі

Шегуй - 611/612 жылдан 618 жылға дейін Батыс-түрік қағаны, Янг-Соух-тегіннің ұлы, Кара-Чурин түріктің немересі. 598 жылы Қара-Чурин-түрік өзінің немересі Шегуйді қазіргі Ташкент ауданында орналасқан Шашты билеуге отырғызды.

618-630 жж.– Батыс-түрік қағаны Тон-жабғудың билеуі

618-630 жж.– Батыс-түрік қағаны Тон-жабғудың билеуі

Тон-жабғу - Қара-Чурин түріктің ұлы, Янг-Соух-тегіннің ұлы. Оның билеуін Батыс-түрік қағанатының гүлдену кезі деуге болады. 619 жылы ол киби мен сеянь тайпаларын бағындырды.

632-671 жж. – Бұлғар қағанаты

632-671 жж. – Бұлғар қағанаты

(632—671жж шамасында) Авар қағанатының әлсіреуі мен Батыс-Түрік қағанатындағы бүліктен кейін қысқамерзімде Шығыс Европа даласында түркі тілдес бұлғар тайпалар бірлестігі пайда болған. Негізгі аумағы азов және қара теңіз жағасында орналасқан.

634-639 жж.  - Ышбар Хилаш-қағанның  әкімшілік реформасы

634-639 жж. - Ышбар Хилаш-қағанның әкімшілік реформасы

634 жылы билікке Ышбара-Хилаш-Қаған келді. Өзінің ең алғашқы басқаруында-ақ қағанатта басқарушылық реформа жүргізуге мәжбүр болды. Ол "он оқ" әскери-әкімшілік жүйесін қалпына келтіруге талпыныс жасап көрді.

646-724 жж.– Тоныкөк. Екінші Түрік қағанатының саяси және әскери қайраткері

646-724 жж.– Тоныкөк. Екінші Түрік қағанатының саяси және әскери қайраткері

Оның айтуы бойынша, тәрбиені «қытай мәдениетінің ықпалынан» алған. Ежелгі түріктердің тәуелсіздігін қалпына келтіру кезінде – Эльтериш қағаны лауазымын қабылдаған Кутлугынның жақтасы және кеңесшісі.

650-969 жж.– Хазар қағанаты

650-969 жж.– Хазар қағанаты

Негізі Ашин әулетінен шыққан ханзада басқарған хазарлармен қаланған. Солтүстік Кавказ, Ортаңғы және төменгі Жайық ағысын, қазіргі Қазақстанның солтүстік-батыс бөлігін, Азов теңізі маңын, Қырымның шығыс бөлігін, және Шығыс Еуропаның Днепрге дейінгі даласы мен орманды-даласын мекендеді.Мемлекеттің орталығы алғашқыда қазіргі Дағыстанның теңіз жағалауы бөлігінде болған, кейін Еділдің сағасына ауысты.

657 ж.– Батыс Түрік қағанатын Қытай әскері жаулап алған және екі бөлікке бөлінген

657 ж.– Батыс Түрік қағанатын Қытай әскері жаулап алған және екі бөлікке бөлінген

Ышбар Хилаш-қаған қайтыс болғаннан кейін дулы және нушыби тайпаларының арасындағы 16-жылдық тайпааралық соғысы басталды, ол Батыс Түрік қағанатын әлсіретті. Батыс Түрік қағанатының әлсіреуі VІІ ғасырдың ортасында Қытайдың Жетісу аумағына басып кіруіне әкеп соқтырды.

682-745 жж.– Екінші Түрік қағанаты

682-745 жж.– Екінші Түрік қағанаты

679 жылы Шығыс Түрік қағанаты жойылғаннан кейін Таң империясына орналастырылған түрік тайпалары қағанатты құру мақсатында бүлік ұйымдастырады. Бүлікті Ашидэ Юаньчжэннің басшылығымен Ашидэ руының түріктер көтереді.

685-731 жж.– Күл-тегін

685-731 жж.– Күл-тегін

Білге-қағанның кіші інісі. Орталық Азиядағы түріктерге биліктің ерекшелігін қамтамасыз еткен, көптеген әскери жорықтарға қатысушы ретінде танылды.

704-756 жж. – Түркеш қағанаты

704-756 жж. – Түркеш қағанаты

Қазақстан аумағындағы орта ғасырлық түрік мемлекеті. Ол Ташкенттен Тұрфан мен Бесбалыққа дейін жайылды. Қағанаттың астанасы – Суяб қаласы. Түркеш дулы тайпа одағына кірді және өз кезегінде қара-түркеш және сары-түркеш болып бөлінді.

705 ж. – Арабтартың Орта Азияны жаулап алуының басы

705 ж. – Арабтартың Орта Азияны жаулап алуының басы

Араб тайпалары б.э.д. ІІІ мың жылдықта Араб түбегінде өмір сүрген, VІІ ғасырда жаңа дін-исламның негізін қалаушы болған, Мұхаммед пайғамбар бірыңғай мемлекетке біріктірді.

715-738 жж. – түркеш Сұлық-қағанының билігі

715-738 жж. – түркеш Сұлық-қағанының билігі

711 жылы басталған арабтардың ықпал ету аймағын кеңейтуді (түркештер шығыс түріктерінен жеңіліс тапқаннан кейін) түркештер Сұлықтың басшылығымен қайтадан тоқтады, ол сол 715 жылы Ферғананы басып алушылардан тазартты.

745-840 жж. – Ұйғыр қағанаты

745-840 жж. – Ұйғыр қағанаты

742 жылы басмалдардан, қарлұқтардан, ұйғырлардан тұратын коалицияны түріктер жайратты. 742 жылдан бастап 745 жылдар аралығында осы коалиция мен түріктердің арасында ұрыс созылды. Сондай-ақ коалицияның ішінде ұрыс жүрді, одан ұйғырлар жеңіп шықты. 745 жылы ұйғырлар соңғы түрік қағанын талқандады және оның басын Қытайға жіберді.

746 ж. – қарлұқтардың Жетісуға көшіп келуі

746 ж. – қарлұқтардың Жетісуға көшіп келуі

746 жылы Екінші Түрік қағанатына мұрагерлікке соғыста ұйғырлардан жеңіліс тапқаннан кейін қарлұқтар Жетісуға және Жоңғарияға көшіп келді.

751 г. – Талас шайқасы

751 г. – Талас шайқасы

Қарлұқтарды Жетісуға және Тянь-Шаньға көшірген кезеңде бұл жердегі жағдай қауырт болды. Арабтар Соғданы басып алуды, Самарқанның, Ташкенттің және Отырардың қарсылығын басуды және 738 жылға қарай түркештермен нығыз шекараны орнатуды аяқтай алды.

756-940 жж.– Қарлұқ қағанаты

756-940 жж.– Қарлұқ қағанаты

Жоңғар Алатауынан Сырдарияның орта ағысына дейінгі, Балқаш және Ыстық-көл арасындағы аумақтарды алып жатқан түрік мемлекетінің қалыптасуы, Қарлұқтар туралы алғашқы мәліметтер V ғасырға жатады.

840 ж. – Енесей қырғыздарының Ұйғыр қағанатын талқандауы

840 ж. – Енесей қырғыздарының Ұйғыр қағанатын талқандауы

839 жылы ақсүйек Қойыл-бек өзіне көмекке келген шатоға сүйене отырып, Қарақорымға шабуыл жасады. Хан өзін-өзі өлтірді және көтеріліске жанашырлық білдіргендер хан қылып жасөспірім Кесі-тегінді қойды.

840 ж. – Қарлұқ билеушісінің қаған лауазымын қабылдауы

840 ж. – Қарлұқ билеушісінің қаған лауазымын қабылдауы

Шығылы және яғма тайпалары, сондай-ақ түркеш тайпаларының бірі тұқси және орхон түріктерінің қалдығы қарлұқ тайпалық одағына кірді. Осы тайпалардың тарихы ІХ ғасырдан бастап бөлінген жоқ. Қараханид аңызы соманид әміршілерінің, Самарқанд және Бухара.

840-920 жж. – Қырғыз қағанаты

840-920 жж. – Қырғыз қағанаты

Енесей қырғыздары басқаратын Орталық Азия мен Оңтүстік Сібірдегі ерте орта ғасырлық түрік мемлекеті. VI—VII ғасырлардағы тайга халқына тәуелді қырғыздар наменгер-эльтебердің басшылығымен орталық азиялық мемлекеттердің перифериялық үлесін қалыптастырды.

9 ғасыр – 1043 ж. – Оғыз державасы

9 ғасыр – 1043 ж. – Оғыз державасы

Бастапқыда Оғыздар Жетісуға көшіп-қонды. Қарлұқтар ығыстырған оғыздар Сырдарияның ортаңғы ағысына қоныстанды, онда олар қанғарлармен (пешенектермен-бадажақтармен) жер үшін соғыса бастады. Кейіннен олар Сырдариядан Волгаға дейін қоныстанды және Ырғызға, Оралға, Ембіге, Ойылға, Алатау етегіне шашырады.

9 ғасыр – 11 ғасырдың бірінщі жартысы – Қимақ мемлекеті

9 ғасыр – 11 ғасырдың бірінщі жартысы – Қимақ мемлекеті

Қазіргі заманғы Қазақстанның және Оңтүстік Сібірдің аумағындағы ерте орта ғасырлық мемлекет. Мемлекеттің Ертіс өзенінің бассейінінде және Орал тауының батысында аумағы бар. Негізгі халық қағанаттың шығыс жерлерін; қыпшақтарға тиесілі, қимақтардың батыс саласы деп есептелетін Оралға жақын жерлерді алып жатқан қимақтар болды.

847-1036 жж. – Ганьсудағы Ұйғыр мемлекеті

847-1036 жж. – Ганьсудағы Ұйғыр мемлекеті

Ганьчжоу ұйғырларының тарихын үш кезеңге бөлуге болады: 841-862 жж. Ұйғырлар қазіргі заманғы Ганьсу аймағының аумақтарына өтеді, тибеттіктерге тәуелді болады және тіпті тибеттердің әскери операцияларына қатысады.

847-1368 жж.– Ұйғырлардың тұрфан мемлекеті

847-1368 жж.– Ұйғырлардың тұрфан мемлекеті

Шығыс Түркістанның солтүстік бөлігіндегі ұйғыр идықтары династиясының басшылығындағы орта ғасырлық түрік мемлекеті. Ұйғыр қағанатының құлауы нәтижесінде қалыптасты. Бірінші Тұрфн идықұты Пан Текин болып есептеледі.

870-950 жж.– Әбу Насыр әл Фараби

870-950 жж.– Әбу Насыр әл Фараби

Әл Фараби 870 жылы көне қала Отырарда туды, арабтар оны Арыс өзенінің жағасында орналасқан Барфа, Фараб деп атады. Осыдан оның аты Фарабтан шыққан Әбу Насыр ретінде аударылады.

907-1125 жж. – Қидан мемлекеті Ляо

907-1125 жж. – Қидан мемлекеті Ляо

Қидандардың ерте орта ғасырлық мемлекеті, ол тайпа көсемі Абаоцзидің 907 жылдан чжурчжэндердің 1125 жылғы көтерілісіне дейін қидан мемлекеттігінің негізін қаланған сәттен бастап Солтүстік Шығыс Қытай жазығын алып жатты. 906 жылы Ляо Бохай мемлекетіне шаубылдады.

942-1212 жж. – Қараханидтер мемлекеті

942-1212 жж. – Қараханидтер мемлекеті

Бұдан бұрын Қазақстанның Оңтүстік Шығысының, шығыс Түркістанның, Орта Азияның аумақтарын алып жатқан орта ғасырлық Түрік мемлекетінің қалыптасуы. Қарахандит мемлекетінің билігі екі тайпалық топтардың IX ғасырда құрылған қарлұқ тайпалық одағының ядросы – шығылдар мен ягманың арасында бөлінген болатын.

960 ж. – Исламның Қараханидтердің мемлекеттік діні болып өркендеуі

960 ж. – Исламның Қараханидтердің мемлекеттік діні болып өркендеуі

Ерте қараханидттер уақытының ірі оқиғасы династияның және оның тайпаларына тәуелділердің исламды қабылдауы болды. Сол X ғасырда айтарлықтай өзгерістер болды. Сол уақыттағы Араб географы Ибн Хаукаль Исфиджаб пен Шаштың арасындағы, яғни Сырдарияның ортаңғы ағысына

965 ж. – Оғыздардың киев князі Саятославпен әскери одағы

965 ж. – Оғыздардың киев князі Саятославпен әскери одағы

Оғыздар Еуразия өмірінде саяси роль атқарды. XI ғасырда оғыздардың Иранға және алдыңғы Азияға қозғалысы басталды. Бұл қозғалысты қанық тайпасының басшылары Селжүктің немерелері Тоғрыл бек пен Шағры бек басқарды, қозғалысқа қатысушылардың аты селжүктер деп аталды.

965-1036 жж. – Пешенектер

965-1036 жж. – Пешенектер

Пешенектер – бұл қанғар (қанғалы) халқының орыс экзоэтноним, ол арабтың бірінші дереккөздерінде бажанақ болып аталды.

985 ж.– Князь Владимирдің оғыздармен бір одақта Волга Былғариясына жорығы

985 ж.– Князь Владимирдің оғыздармен бір одақта Волга Былғариясына жорығы

985 жылы князь Владимир волга былғарларымен оғыздармен бір одақта шайқасты, олар хазар жерін алып аумақтық өктемдік жүргізе бастады. Ішкі саясатта оғыз билеушілері екі мақсатты көздеді: Дон өзенінің жағасындағы,

1055 ж. – Қыпшақтардың Киев Русьінің шекарасында пайда болуы

1055 ж. – Қыпшақтардың Киев Русьінің шекарасында пайда болуы

XI ғасырдың екінші жартысынан бастап 12 ғасырдың басына дейін батыс қыпшақтар (қыпшақтар) оңтүстік Руське үнемі шабуыл жасайды.

XI ғасыр- 1220-шы – Дешті Қыпшақ.

XI ғасыр- 1220-шы – Дешті Қыпшақ.

XI ғасырдың ортасына дейін қыпшақтар қимақ тайпасының одағының құрамында болды. XI ғасырдың ортасында олар осы одақтан бөлініп шығады және оғыөдардың, қимақтардың және пешенектердің аумағында түрік тайпаларына өктімдікті басқарады.

1091 ж.– Левунионе жанындағы ұрыс

1091 ж.– Левунионе жанындағы ұрыс

1090 жылы пешенек ордасы (скифтер, оларды гректер осылай атады) балқан иелігі Византияға басып кірді ж»не 1091 жылдың басында Констанитнополь қабырғасында пайда болдыү Жағдай византиялықтар үшін пешенектердің селжүк приаты Шаханың фолотымен бірге бір одақта әрекет еткені себебінен қиын болды.

1092-1220 жж. – Хорезмшах мемлекеті

1092-1220 жж. – Хорезмшах мемлекеті

Амудария сағасындағы орта ғасырлық мемлекет. 1092 жылдан бастап хорезмшахтар селжүктерге қатысты өздерінің тәуелді жағдайларын мойындады. 1097 жылы түріктен шыққан хорезм губернаторы Ақынжы ибн Қошқар селжүктерден тәуелсіз болғандары туралы жариялады және өзін Хорезм шахымын деп жариялады. Сол жылы ол өлтірілді.

1125-1211 жж. – қарақытай мемлекеті

1125-1211 жж. – қарақытай мемлекеті

1125-1218 жылдары Орта және Орталық Азияда өмір сүрген ерте орта ғасырлық мемлекет. Ляо империясы құлағаннан кейін қидан ханзадасы Елей Дашы негізін қалады. Хандықтың астанасы Шу өзеніндегі Баласұғын болды.

1141 жыл. 9 қыркүйек – Катван даласындағы ұрыс

1141 жыл. 9 қыркүйек – Катван даласындағы ұрыс

1141 жылы Селжүктер династиясының бейлеушісі Санжар қараханидтермен бір одақта қарақытайларға және олардың одақтастары қарлұқтарға қарсы жорыққа аттанды және олармен Самарқандтың жанында кездесті.

1162-1227 жж. – Шыңғыс-хан

1162-1227 жж. – Шыңғыс-хан

Тэмуджин, Онон өзенінің жағасында, Дэлүн-болды атты орманды сайда Бөржігін әулетінен шыққан Есүкей батырдың және оның әйелі олхоныт әулетінен шыққан Әуеленнің отбасында туған. Тэмуджиннің туған жылы соңына дейін белгісіз болып қалып отыр, өйткені негізгі дереккөздер әртүрлі даталарды – 1155, 1162, 1167 жылдарды көрсетеді, бірақ жалпыға ортақ 1162 жыл болып табылады.

1184-1227 жж. - Жошы

1184-1227 жж. - Жошы

Жошы - Шыңғсханның және оның әйелі қоңырат тайпасынан шыққан Бөртенің үлкен ұлы. Сырдария сағасында өз бетінше жасақтарды басқарған Орта Азияны басып алуға қатысқан қолбасшы.

1007-1203 жж.– Керейт хандығы

1007-1203 жж.– Керейт хандығы

Байкал маңының және Моңғолияның қазіргі заманғы аумақтарын X—XIII ғасырларда өмір сүрген керейттер мемлекеті. Өздерінің (неториандық) діні бар. Солтүстігінде енейсей қырғыздарымен, шығысында моңғолдармен, батысында наймандармен, меркіттермен, оңтүстігінде татарлармен шекараласты.

XI ғасыр-1206 жыл – Найман хандығы

XI ғасыр-1206 жыл – Найман хандығы

XI-XII ғасырларда Найман хандығы ірі орталық азиялық мемлекеттік бірлестігін қамтыды. Наймандар Моңғолияның күшті көшпелі тайпаларының бірі болды. Олардың аумағы Тамир мен Орхон өзендерінен Ертіске дейін жайылды.

1206-1227 жж.– Шыңғысханның билігі

1206-1227 жж.– Шыңғысханның билігі

1206 жылғы көктемде Онон өзенінің басында өткен құрылтайда Тэмуджин барлық тайпалардың ұлы ханы деп аталды және «Шыңғысхан» атағын алды. 1207-1211 жылдары моңғолдар орман тайпаларының барлық жерін басып алды, яғни Сібірдің барлық негізгі тайпасы мен халқын, оларға салық сала отырып өзіне бағындырды.

1209-1255 жж. – Бату

1209-1255 жж. – Бату

Жошының ұлы. Шыңғысхан шғармасының бөлігі бойынша 1224 жылы Жошының үлкен ұлы –Батуға Қыпшақ даласы, Хорезм бұйырды, сондай-ақ Жошы Дешті Қыпшақтың батыс бөлігін, Кавказды және Орысты басып алуы тиіс еді. Жошы 1227 жылы қыпшақ даласының азия блігін және Хорезмді ғана иелік ете отырып қайтыс болды. Бату белсенді саяси сахнаға 1230 жылдары шықты.

1210ж. – Хорезмшахтың қарақытайларды талқандауы

1210ж. – Хорезмшахтың қарақытайларды талқандауы

1210 жылы Мұхаммед Хорезмшах қарақытайларға қарсы шешімді ұрысқа кірісті, бұлш ретте ол өзін еркіндік беруші ретінде қабылдаған қарақытай мемлекетінің мұсылмандарының қолдауына сүйенді.

1211-1218 жж. – Құшлықтың Жетісуды билеуі

1211-1218 жж. – Құшлықтың Жетісуды билеуі

Монғолдардан жеңіліс тапқаннан кейін Құшлық Жетісуға, гурхан қара-қиданы Елу Жұлыққа қашып кетті. Гурхан Құшлықты құшақ жая қарсы алды және оған қызын берді. Қарақытайлар Хорезмшахтан жеңіліс тапқаннан кейін Құшлық Жұлыққа көмекке келмеді, ең сорақысы Құшлық гурханның қазнасын басып алды және Жұлыққтың өзін тұтқынға алуға талпынды.

1219-1224 жж. – Моңғолдардың Қазақстанды және Орта Азияны жаулап алуы

1219-1224 жж. – Моңғолдардың Қазақстанды және Орта Азияны жаулап алуы

Шыңғысхан Хорезмшахпен қайрымды көршілес сауда қатынастары туралы келісті. Көп кешікпей Шыңғысхан өзінің бірінші көпестерін жіберді. Оларды қарақшылыққа кінәлі деп танылған Отырардың қолбасшысы және Теркен қатынның немере ағасы Ыналшық Қайырхан ұстап алды және өлтірді.

1219-1220жж. – Отырарды қоршау және талқандау

1219-1220жж. – Отырарды қоршау және талқандау

Моңғолдардың бірінші соққысы Сырдария бассейнінің қалаларына тиді. 1219 жылғы қыркүйекте Шағатай, Едіге және Сүбедем бастаған моңғол әскерінің бір бөлігі Түркістан аумағының ірі орталықтарының бірі Отырар қаласын қоршауға алды. Қоршауға алғаннан кейін екі ай өткен соң моңғолдар ауыз су көзін бітеп тастады.

1220ж. – Сығанақты қоршауға алу және басып алу

1220ж. – Сығанақты қоршауға алу және басып алу

Түркістанның басқа да қалаларын – Сығанақ, Өзгенд, Баршыкент, Ашнас, Жент, яныкент және басқаларын Жошы хан бағындырды. Сырдарияға жорыққа шыққан Жошы жасағы 1220 жылғы көктемде Сығанаққа келді, оның тұрғындарымен Жошы келіссөздер жүргізді.

1220-1224 жж. – Жебе мен Сүбедейдің жорығы

1220-1224 жж. – Жебе мен Сүбедейдің жорығы

1220 жылы Шыңғысхан Хорезмшах Мұхамедті қудалау үшін 3 түмен (30 мың адам) бөлді, хорезмшах өлгеннен кейін Кавказ мемлекеті мен қыпшақтарға қарсы бағытталған жорық ұйымдастырды. Кавказға жорық барысында Сүбедей мен Жебенің басшылығына 2 түмен (20 мың адам) болды.

1223ж. – Қалқадағы ұрыс

1223ж. – Қалқадағы ұрыс

1223 жылдың басында Киевте Киев, Галицкий, Черниовксий, Северный, Смоленский және Волынксий княздерінің күштері қыпшақтардың және Қотян ханның Жебе мен Сүбедейдің әскеріне қарсы қолдауы тиіс дегенді шешкен княж съезді шақырылды.

1224-1503жж. – Жошы ұлысы (Алтын Орда)

1224-1503жж. – Жошы ұлысы (Алтын Орда)

Жошы ұлысын құру тарихы 1207 жылдан бастау алады. «Қасиетті әңгімелергеә сәйкес сол жылы Жошы жорыққа шықты, ол жорық барысында басып алған жерлерге иелік етті. Орта ғасырлық моңғол мұрагерлік құқықығы бойынша үлкен ұлдары йкесінің көзі тірі кезінде ең шалғай жерлерді алған, ал «Туған үйді» мүрегрлікке кіші ұлдары алды.

1227ж. – Жошының өлімі

1227ж. – Жошының өлімі

Жошы өмірінің соңғы жылдарында әкеісімен шиелініскен қарым-қатынаста болды. Бұның себебі Шыңғысханның тапсырмаларын лрындамау болды.

1227-1250-ші – Бату мен Орда-еженнің Жошы ұлын тең билеуі

1227-1250-ші – Бату мен Орда-еженнің Жошы ұлын тең билеуі

Жошы өлгеннен кейін, оның екі ұлы Бату мен Орда-ежен қағанға шақырылды, онда олар өздерінің әкелеренің аумағына тең билеуші болып тағайындалды. Мұндай тең билеушілік Орда-ежен өлгенге дейін сақталды.

1227-1229жж. – Шыңғысханның ұлы Толайдың регенттігі

1227-1229жж. – Шыңғысханның ұлы Толайдың регенттігі

Толай-Шыңғысханның Бөртеден туған төртінші ұлы. Шыңғысхан өлгеннен кейін, Толай әкесінің түпкілікті иелігіне мұрагер болды және әкесінің бүкіл әскерін Моңғол империясы жаңа ханды тағайындағанға дейін басқаруға алды, ол кезде Толутай ханды таңдағаннан кейін әскерді беруге міндетті болатын.

1229-1241 жж. – Едігенің билігі

1229-1241 жж. – Едігенің билігі

Шыңғысхан мен Бөртенің үшінші ұлы. Шыңғысханның аумақты кеңейту бойынша агрессивті саясатын жүргізді. Таққа отырар отырмастан Едіге екі отыз мыңдық жасақты Иранға және Солтүстік Каспий маңына сол жерде тұрып жатқан халықты жаулап алу үшін жібереді.

1236-1242 жж. – Моңғолдардың батысқа жорығы

1236-1242 жж. – Моңғолдардың батысқа жорығы

1235 жылы құрылтайда Едіге қыпшақтар мен олардың одақтастарын бағындыру үшін Батысқа жорық ұйымдастырды. Жорыққа Жошының балалары – Бату, Орда-ежен, Шибан, Берке, Шағатайдың ұлы Байдар және Шағатайдың немересі Бөрі, Едігенің ұлы Құйық, Толайдың балалары Менгу мен Бөчек, сондай-ақ Шыңғысханның кіші ұлы Құлқан, сондай-ақ әскербасылар Сүбедей мен Бұрындай қатысты.

1241-1246 жж. – Едігенің жесірі Торакинаның ренеттігі

1241-1246 жж. – Едігенің жесірі Торакинаның ренеттігі

Торакина – Едігенің әйелі, Құйықтың анасы. Едіге мен Құйықтың билігі кезінде регент болды. Торакина меркіт көсемінің Шыңғысханның жауының қызы.

1241 ж., 11 сәуір – Шайо өзеніндегі ұрыс

1241 ж., 11 сәуір – Шайо өзеніндегі ұрыс

Венгр королі Беломен, оның ағасы хорват герцогы Коломанмен, бір жағынан Бату, Шибан, Қадан және Сүбедей басқарған моңғол әскерінің арасындағы ұрыс. Венгрлер әскері моңғол әскерінен екі есеге көп болды.

1246-1248 жж. – Едігенің ұлы Құйықтың билеуі

1246-1248 жж. – Едігенің ұлы Құйықтың билеуі

Құйық 1246 жығы күзде қаған болып таңдалды. Ол өз анасының рагенттігіндегі дәуірдің барлық өкімдерін жойды, Торкаинаның жақтастары Абд ар-Рахманды және Фатиманы өлтірді. Шынқай мен Махмұд Ялваш лауазымдарына қайта келді.

1248-1251 жж.– Құйықтың жесері Оғыл-Қаймыштың регенттігі

1248-1251 жж.– Құйықтың жесері Оғыл-Қаймыштың регенттігі

Оғыл-Қаймыш Құйықтың әйелі болды және меркіттердің тайпасынан шыққан. Құйық өлгеннен кейін 1248 жылғы сәуірде Оғыл-Қаймыш оның денесі салынған табытты оның ордасы орналасқан Еміл өзенінің аумағына әкелуді бұйырды.

1251-1259 жж. – Толайдың ұлы Меңгінің билеуі

1251-1259 жж. – Толайдың ұлы Меңгінің билеуі

1251 жылдың басында Қарақорымда Толайлықтар және оларды қолдаған Жошылықтар ұлы Меңгі ханды жариялау үшін шақырылған құрылтайды жинады. Оны қолдау үшін Бату өзінің ағасы Беркені әскерімен бірге жіберді. Бұдан басқа, Мөңкенің анасы Сорхахтани оның жағына құрметке ие Белғұтайды

1255-1256 жж. – Алтын Ордада Сартақтың билігі

1255-1256 жж. – Алтын Ордада Сартақтың билігі

Сартақ –Батудың ұлы. Жасырын христиандыққа сыйынды. Бату өлгеннен кейін 1255 жылы, Сартақты Меңгі Жошы ұлысының билеушісі деп тағайындады.

1256-1259 жж. – Алтын Ордада Ұлықшының билеуі

1256-1259 жж. – Алтын Ордада Ұлықшының билеуі

Ulagchi was appointed by Mengu-Khagan as the ruler of the Ulus of Jochi. He was accompanied by Batu’s widow Borakchin as the Regent. In 1257.

1258 ж.– Бұрындайдың Польша мен Литваға жорығы

1258 ж.– Бұрындайдың Польша мен Литваға жорығы

1256-57 жылдары қият әулетінен шыққан бұрындай Күремсенің орнына Жошы ұлысының батыс шекарасына тағайындалды. 1258 жылы ливалықтар Александар Невский тарапынан қарсы күреске кезікпей Смоленск княждігін талқандады және Торжкий княждігіне кірді, олар басқа Солтүстік Шығыс Русьінің басқада княздерімен бірге Ордада болған.

1258 ж. – Моңғолдардың Бағдадты алуы; Аббасидтер династиясының құлауы

1258 ж. – Моңғолдардың Бағдадты алуы; Аббасидтер династиясының құлауы

Бағдадты қоршауға алғанға дейін Хулагу 1256 жылы Алмауыттардың бұзылмас қамалын соғыссыз алып иран исмаилиттерін-низариттерін («ассасиндер» ретінде белгілі) бағындырды. Сонад кейін 1257 жылы Хулагу Бағдадқа барды.

1259-1262 жж. – Алтын Ордада билеушінің болмауы

1259-1262 жж. – Алтын Ордада билеушінің болмауы

1259 жылы Алтын Ордада биліксіздік орнай бастады. Бұл ең алдымен ұлыстардың бірі – Ұлақшының, содан кейін Меңгінің өлімінің салдарынан болды. Осыған байланысты, Жошы ұлысында саяси дағдарыстар қалыптасты.

1260-1269 жж.– Моңғол империясының азаматтық соғысы

1260-1269 жж.– Моңғол империясының азаматтық соғысы

Моңғол Империясының құлауы. 1260 жылдан бастау алады, Моңғол Империясын өзара әскерлер талан-таражға салды. Меңгі өлгеннен кейін, оның ағалары Хубилай мен Арық – Бұғының арасында жоғары билік үшін күрес өрбіді.

1260 ж. – Айн-Жалут кезіндегі египет мамлүктеріне қарсы ұрыс, Кит-Бұқа-ноянның жеңілісі

1260 ж. – Айн-Жалут кезіндегі египет мамлүктеріне қарсы ұрыс, Кит-Бұқа-ноянның жеңілісі

Мегңі өлгеннен кейін, Хулагу өз күшінің үлкен бөлігін Иранға бағыттады, сол кезде моңғолдардың 10 мыңдық корпусы Кит-Бұқаның басшылығымен Сирияға басып кірді және Дамаскты басып алды.

1262-1266 жж.– Беркенің билеуі

1262-1266 жж.– Беркенің билеуі

1262 жылдан бастап билік Жошының Мұхаммед Хорезмшаөтың қызы Сұлтан-хатыннан туған ұлы Беркенің қолында. Беркені бала күнінен мұсылман дінінің аясында анасы тәрбиеледі.

1263 ж., 13 қаңтар – Теркедегі ұрыс

1263 ж., 13 қаңтар – Теркедегі ұрыс

Жошы ұлысындағы анархия мен биліксіздікке байланысты, Ұлықшы өлгеннен кейін Жошы ұлысының билеушісі кім болатынын айтарлықтай түсініксіз болды. Борақшы Ұлықшы кезіндегі бұрынғы регентші өзінің немересі Туда-Меңгі тағына отыру жолымен билікті сақтап қалуға тырысты, бірақ оның ағасы (Батудың балалары мен ағалары) бұған келіскен жоқ.

1266-1282 жж. – Меңгі-Темірдің билеуі.

1266-1282 жж. – Меңгі-Темірдің билеуі.

Беркеден кейін, 1266 жылы билікке Туканның ұлы, Батудың немересі Меңгі-Темір келді. Баласы жоқ Берке кезінде ол оның заңды мұрагері болып есептелді. Өзінің билеушілігі басында Меңгі-Темір бүлікшілермен күресті.

1269 ж. – Алтын Орданың Моңғол Империясынан формалды тәуелсіздігі

1269 ж. – Алтын Орданың Моңғол Империясынан формалды тәуелсіздігі

1269 ж. – Алтын Орданың Моңғол Империясынан формалды тәуелсіздігі

1282-1287 жж. – Туда-Меңгінің билеуі

1282-1287 жж. – Туда-Меңгінің билеуі

1282-1287 жж. – Туда-Меңгінің билеуі

1287-1291 жж.- Тула-Бұғының билеуі

1287-1291 жж.- Тула-Бұғының билеуі

1287-1291 жж.- Тула-Бұғының билеуі

1291-1312 жж. – Тоқтының билеуі

1291-1312 жж. – Тоқтының билеуі

1291-1312 жж. – Тоқтының билеуі

1313-1341 жж.– Өзбекханның билеуі

1313-1341 жж.– Өзбекханның билеуі

1313-1341 жж.– Өзбекханның билеуі.

1341-1342 жж.– Тыныбектің билеуі

1341-1342 жж.– Тыныбектің билеуі

1341-1342 жж.– Тыныбектің билеуі

1342-1357 жж. – Жәнібектің билеуі

1342-1357 жж. – Жәнібектің билеуі

1342-1357 жж. – Жәнібектің билеуі

1352-1420 жж. – Едіге өмірінің уақыты

1352-1420 жж. – Едіге өмірінің уақыты

1352-1420 жж. – Едіге өмірінің уақыты

1357-1359 жж.– Бердібектің билеуі

1357-1359 жж.– Бердібектің билеуі

1357-1359 жж.– Бердібектің билеуі.

1347 ж.– Моғұлыстанның қалыптасуы

1347 ж.– Моғұлыстанның қалыптасуы

1347 ж.– Моғұлыстанның қалыптасуы

1359-1380 – Ұлы Тоқталу

1359-1380 – Ұлы Тоқталу

1359-1380 – Ұлы Тоқталу

1368-1377 – Орыс хан билігі

1368-1377 – Орыс хан билігі

1368-1377 – Орыс хан билігі

1370-1405 – Әмір Темір билігі

1370-1405 – Әмір Темір билігі

1370-1405 – Әмір Темір билігі

1377 – Тоқтақия билігі

1377 – Тоқтақия билігі

1377 – Тоқтақия билігі

1377-1379 – Тимур – мәлік билігі

1377-1379 – Тимур – мәлік билігі

1377-1379 – Тимур – мәлік билігі

1380-1406 – Тоқтамыс билігі

1380-1406 – Тоқтамыс билігі

1380-1406 – Тоқтамыс билігі

1391 – Қондыршы өзеніндегі шайқас

1391 – Қондыршы өзеніндегі шайқас

1391 – Қондыршы өзеніндегі шайқас

1395 – Теректегі шайқас

1395 – Теректегі шайқас

1395 – Теректегі шайқас

1391-1399 – Тимур – Құтлығ билігі

1391-1399 – Тимур – Құтлығ билігі

1391-1399 – Тимур – Құтлығ билігі

1397-1398 – Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің тұрғызылуы

1397-1398 – Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің тұрғызылуы

1397-1398 – Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің тұрғызылуы

1399 – Ворксле шайқасы

1399 – Ворксле шайқасы

1399 – Ворксле шайқасы

1399-1407 – Шәдібек билігі

1399-1407 – Шәдібек билігі

1399-1407 – Шәдібек билігі

1407-1411 – Болат хан билігі

1407-1411 – Болат хан билігі

1407-1411 – Болат хан билігі

1411-1412 – Тимур хан билігі

1411-1412 – Тимур хан билігі

1411-1412 – Тимур хан билігі

1422-1429 – Барақ хан билігі

1422-1429 – Барақ хан билігі

1422-1429 – Барақ хан билігі

1424-1445 – Ұлық Мұхаммед билігі

1424-1445 – Ұлық Мұхаммед билігі

1424-1445 – Ұлық Мұхаммед билігі

1429-1449 – Күшік – Мұхаммед билігі

1429-1449 – Күшік – Мұхаммед билігі

1429-1449 – Күшік – Мұхаммед билігі

1430-1469/70 – Әбілхайыр хан билігі

1430-1469/70 – Әбілхайыр хан билігі

1430-1469/70 – Әбілхайыр хан билігі

1457 – Әбілхайыр ханның ойраттармен шайқасы

1457 – Әбілхайыр ханның ойраттармен шайқасы

1457 – Әбілхайыр ханның ойраттармен шайқасы

1465-1466 – Қазақ хандығының құрылуы. Керей мен Жәнібек хандар

1465-1466 – Қазақ хандығының құрылуы. Керей мен Жәнібек хандар

Қазақ хандығының құрылуы. Керей мен Жәнібек хандар

1509-1510 – Мұхаммед Шайбанидің қазақтарға жасаған жорықтары

1509-1510 – Мұхаммед Шайбанидің қазақтарға жасаған жорықтары

1509-1510 – Мұхаммед Шайбанидің қазақтарға жасаған жорықтары

 1511-1521 – Қасым хан билігі

1511-1521 – Қасым хан билігі

 1511-1521 – Қасым хан билігі

1521-1522 – Мамаш билігі

1521-1522 – Мамаш билігі

1521-1522 – Мамаш билігі

1522-1532 – Тахир хан билігі

1522-1532 – Тахир хан билігі

1522-1532 – Тахир хан билігі

1532-1551 – Қазақ хандығындағы азаматтық соғыстар

1532-1551 – Қазақ хандығындағы азаматтық соғыстар

1532-1551 – Қазақ хандығындағы азаматтық соғыстар

1551-1580 – Хақ – Назар билігі

1551-1580 – Хақ – Назар билігі

1551-1580 – Хақ – Назар билігі

1580-1582 – Шығай билігі

1580-1582 – Шығай билігі

1580-1582 – Шығай билігі

1582-1598 – Тәуекел хан билігі

1582-1598 – Тәуекел хан билігі

1582-1598 – Тәуекел хан билігі

1598 – Сібір хандығының Ресейге қосылуы

1598 – Сібір хандығының Ресейге қосылуы

1598 – Сібір хандығының Ресейге қосылуы

1598-1628 – Есім хан билігі

1598-1628 – Есім хан билігі

1598-1628 – Есім хан билігі

1611-1627 – Тұрсын – Мұхаммед билігі

1611-1627 – Тұрсын – Мұхаммед билігі

1611-1627 – Тұрсын – Мұхаммед билігі

1635 – Жоңғар хандығының құрылуы

1635 – Жоңғар хандығының құрылуы

1635 – Жоңғар хандығының құрылуы

1643 – Орбұлақтағы шайқас

1643 – Орбұлақтағы шайқас

1643 – Орбұлақтағы шайқас

1643-1652 – Жәңгір хан билігі

1643-1652 – Жәңгір хан билігі

1643-1652 – Жәңгір хан билігі

1652-1680 – Батыр хан билігі

1652-1680 – Батыр хан билігі

1652-1680 – Батыр хан билігі

1680-1715 – Тәуке хан билігі

1680-1715 – Тәуке хан билігі

1680-1715 – Тәуке хан билігі

1710 – Қарақұмдағы құрылтай (үш жүздің жиналысы)

1710 – Қарақұмдағы құрылтай (үш жүздің жиналысы)

1710 – Қарақұмдағы құрылтай (үш жүздің жиналысы)

1715-1718 – Қайып хан билігі

1715-1718 – Қайып хан билігі

1715-1718 – Қайып хан билігі

1718-1723 – Болат хан билігі

1718-1723 – Болат хан билігі

1718-1723 – Болат хан билігі

1718 – Семей қаласының қалануы

1718 – Семей қаласының қалануы

1718 – Семей қаласының қалануы

1720 – Өскемен қаласы негізінің қалануы

1720 – Өскемен қаласы негізінің қалануы

1720 – Өскемен қаласы негізінің қалануы

1720-1740 – Жолбарыс билігі

1720-1740 – Жолбарыс билігі

1720-1740 – Жолбарыс билігі

1723-1748 – Әбілхайыр хан билігі

1723-1748 – Әбілхайыр хан билігі

1723-1748 – Әбілхайыр хан билігі

1723-1734 – Сәмеке хан билігі

1723-1734 – Сәмеке хан билігі

1723-1734 – Сәмеке хан билігі

1726 – Бұлантыдағы шайқас

1726 – Бұлантыдағы шайқас

1726 – Бұлантыдағы шайқас

1730 – Аңырақай шайқасы

1730 – Аңырақай шайқасы

1730 – Аңырақай шайқасы

1738-1771 – Әбілмәмбет билігі

1738-1771 – Әбілмәмбет билігі

1738-1771 – Әбілмәмбет билігі

1731 ж. – Ресей проректоратының бекітілуі

1731 ж. – Ресей проректоратының бекітілуі

1731 ж. – Ресей проректоратының бекітілуі

1735 ж. – Орск қаласы негізінің қалануы (Орынбор атауымен)

1735 ж. – Орск қаласы негізінің қалануы (Орынбор атауымен)

1735 ж. – Орск қаласы негізінің қалануы (Орынбор атауымен)

1743 ж. – Орынбордың қалануы

1743 ж. – Орынбордың қалануы

1743 ж. – Орынбордың қалануы

1748-1786 жж.– Нұралы билігі

1748-1786 жж.– Нұралы билігі

1748-1786 жж.– Нұралы билігі

1752 ж – Петропавл қаласының қалануы

1752 ж – Петропавл қаласының қалануы

1752 ж – Петропавл қаласының қалануы

1758 ж – Жоңғар хандығының күйреуі

1758 ж – Жоңғар хандығының күйреуі

1758 ж – Жоңғар хандығының күйреуі

1770-1805 жж. – Пыралы билігі

1770-1805 жж. – Пыралы билігі

1770-1805 жж. – Пыралы билігі

1771-1780 жж. – Абылай хан билігі

1771-1780 жж. – Абылай хан билігі

1771-1780 жж. – Абылай хан билігі

1771 ж. – «Шаңды жорық»

1771 ж. – «Шаңды жорық»

1771 ж. – «Шаңды жорық»

1773-1775  жж.– қазақтардың Емельян Пугачевтің көтерілісіне қатысуы

1773-1775 жж.– қазақтардың Емельян Пугачевтің көтерілісіне қатысуы

1773-1775  жж.– қазақтардың Емельян Пугачевтің көтерілісіне қатысуы

1781-1821жж. – Уәли хан билігі

1781-1821жж. – Уәли хан билігі

1781-1821жж. – Уәли хан билігі

1783-1797  жж. – Сырым Датұлы басқарған көтеріліс

1783-1797 жж. – Сырым Датұлы басқарған көтеріліс

1783-1797  жж. – Сырым Датұлы басқарған көтеріліс

1784-1799 жж. – Ханқожаның билігі

1784-1799 жж. – Ханқожаның билігі

1784-1799 жж. – Ханқожаның билігі

1791-1794 жж.– Ералы билігі

1791-1794 жж.– Ералы билігі

1791-1794 жж.– Ералы билігі

1795-1797 жж. – Есім хан билігі

1795-1797 жж. – Есім хан билігі

1795-1797 жж. – Есім хан билігі

1797-1805 жж. – Айшуақ хан билігі

1797-1805 жж. – Айшуақ хан билігі

1797-1805 жж. – Айшуақ хан билігі

1801ж. – Бөкей Ордасының құрылуы

1801ж. – Бөкей Ордасының құрылуы

1801ж. – Бөкей Ордасының құрылуы

1801-1815 жж.– Нұралының ұлы Бөкейдің билігі

1801-1815 жж.– Нұралының ұлы Бөкейдің билігі

1801-1815 жж.– Нұралының ұлы Бөкейдің билігі

1805-1809 жж. – Жантөре билігі

1805-1809 жж. – Жантөре билігі

1805-1809 жж. – Жантөре билігі

1806-1824  жж. – Қаратай билігі

1806-1824 жж. – Қаратай билігі

1806-1824  жж. – Қаратай билігі

1812-1824  жж. – Айшуақтың ұлы Серғазының билігі

1812-1824 жж. – Айшуақтың ұлы Серғазының билігі

1812-1824  жж. – Айшуақтың ұлы Серғазының билігі

1816-1821 жж. – Арынғазы билігі

1816-1821 жж. – Арынғазы билігі

1816-1821 жж. – Арынғазы билігі

1815-1824 жж. – Шығай билігі

1815-1824 жж. – Шығай билігі

1815-1824 жж. – Шығай билігі

1816-1819 жж. – Барақтың ұлы Бөкейдің билігі

1816-1819 жж. – Барақтың ұлы Бөкейдің билігі

1816-1819 жж. – Барақтың ұлы Бөкейдің билігі

1817-1819 жж. – Қайыптың ұлы Серғазы билігі

1817-1819 жж. – Қайыптың ұлы Серғазы билігі

1817-1819 жж. – Қайыптың ұлы Серғазы билігі

1822-1825 жж. - Жоламан Тіленшіұлы көтерілісі

1822-1825 жж. - Жоламан Тіленшіұлы көтерілісі

1822-1825 жж. - Жоламан Тіленшіұлы көтерілісі

 

1822-1824жж. –Ғұбайдулланың билік жүргізуі

1822-1824жж. –Ғұбайдулланың билік жүргізуі

1822-1824жж. –Ғұбайдулланың билік жүргізуі

 

1822ж. -

1822ж. -"Сібір қырғыздары туралы Жарғының" шығуы мен Орта Жүзде хандық биліктің жойылуы

1822ж. -"Сібір қырғыздары туралы Жарғының" шығуы мен Орта Жүзде хандық биліктің жойылуы

1824 жыл -

1824 жыл - "Орынбор қырғыздары туралы Жарғының" қабылдануы және Кіші Жүзде хандық биліктің жойылуы

1824 жыл - "Орынбор қырғыздары туралы Жарғының" қабылдануы және Кіші Жүзде хандық биліктің жойылуы

1824-1836жж.- Саржан Касымов көтерілісі

1824-1836жж.- Саржан Касымов көтерілісі

1824-1836жж.- Саржан Касымов көтерілісі

1824-1845 жж.- Жәңгірдің билеуі

1824-1845 жж.- Жәңгірдің билеуі

1824-1845 жж.- Жәңгірдің билеуі

1830-1850 жж –Қайыпғалидің билеуі

1830-1850 жж –Қайыпғалидің билеуі

1830-1850 жж –Қайыпғалидің билеуі

1830 жыл- Ақмоланың іргетасының қалануы(Астана)

1830 жыл- Ақмоланың іргетасының қалануы(Астана)

1830 жыл- Ақмоланың іргетасының қалануы(Астана)

1832-1871жж. -  Мухаммед-Салих Бабажановтың билеген жылдары

1832-1871жж. - Мухаммед-Салих Бабажановтың билеген жылдары

1832-1871жж. - Мухаммед-Салих Бабажановтың билеген жылдары

1835-1865жж.- Шоқан Уалиханов

1835-1865жж.- Шоқан Уалиханов

1835-1865жж.- Шоқан Уалиханов

1836-1838 жж.- Исатай Тайманұлы мен  Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліс

1836-1838 жж.- Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліс

1836-1838 жж.- Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліс

1837-1847 жж. - Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс

1837-1847 жж. - Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс

1837-1847 жж. - Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс

1841 ж. Қазақтың үш жүзінен шыққан беделді билер мен сұлтандар Кенесары Қасымұлын хан етіп сайлайды

1841 ж. Қазақтың үш жүзінен шыққан беделді билер мен сұлтандар Кенесары Қасымұлын хан етіп сайлайды

1841 ж. Қазақтың үш жүзінен шыққан беделді билер мен сұлтандар Кенесары Қасымұлын хан етіп сайлайды

1837-1910жж. – Сыздық Кенесарыұлы

1837-1910жж. – Сыздық Кенесарыұлы

1837-1910жж. – Сыздық Кенесарыұлы

1841-1889жж. – Ибраһим (Ыбырай) Алтынсарин

1841-1889жж. – Ибраһим (Ыбырай) Алтынсарин

1841-1889жж. – Ибраһим (Ыбырай) Алтынсарин

1845ж. – Бөкей Ордасында хандық биліктің жойылуы

1845ж. – Бөкей Ордасында хандық биліктің жойылуы

1845ж. – Бөкей Ордасында хандық биліктің жойылуы

1845-1852жж. – Елекейдің билік құруы

1845-1852жж. – Елекейдің билік құруы

1845-1852жж. – Елекейдің билік құруы

1845-1904 жж.– Ибраһим (Абай) Кұнанбайұлы

1845-1904 жж.– Ибраһим (Абай) Кұнанбайұлы

1845-1904 жж.– Ибраһим (Абай) Кұнанбайұлы

1847-1858жж. – Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс

1847-1858жж. – Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс

1847-1858жж. – Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс

 1854 ж. – Верный бекінісінің негізінің қалануы (Алматы)

1854 ж. – Верный бекінісінің негізінің қалануы (Алматы)

1854 ж. – Верный бекінісінің негізінің қалануы (Алматы)

1864 ж.– Орыстардың Мерке, Түркістан, Әулиеата мен Шымкентті басып алуы

1864 ж.– Орыстардың Мерке, Түркістан, Әулиеата мен Шымкентті басып алуы

1864 ж.– Орыстардың Мерке, Түркістан, Әулиеата мен Шымкентті басып алуы

1865 ж.– орыс әскерінің Ташкентті алуы

1865 ж.– орыс әскерінің Ташкентті алуы

1865 ж.– орыс әскерінің Ташкентті алуы

1866-1937 жж.– Алихан Бөкейханов

1866-1937 жж.– Алихан Бөкейханов

1866-1937 жж.– Алихан Бөкейханов

1867 ж.– Түркістан генерал-губернаторлығының құрылуы

1867 ж.– Түркістан генерал-губернаторлығының құрылуы

1867 ж.– Түркістан генерал-губернаторлығының құрылуы

1868 ж. – Дала генерал-губернаторлығының құрылуы

1868 ж. – Дала генерал-губернаторлығының құрылуы

1868 ж. – Дала генерал-губернаторлығының құрылуы

1868 жыл, 21 қараша – «Уақытша Ереженің» қабылдануы

1868 жыл, 21 қараша – «Уақытша Ереженің» қабылдануы

1868 жыл, 21 қараша – «Уақытша Ереженің» қабылдануы

1869-1870 жж.– Торғай және Орал облыстарындағы көтеріліс

1869-1870 жж.– Торғай және Орал облыстарындағы көтеріліс

1869-1870 жж.– Торғай және Орал облыстарындағы көтеріліс

1870 ж.– Адай көтерілісі

1870 ж.– Адай көтерілісі

1870 ж.– Адай көтерілісі

1873-1938 жж. – Ахмет Байтұрсынұлы

1873-1938 жж. – Ахмет Байтұрсынұлы

1873-1938 жж. – Ахмет Байтұрсынұлы

1873-1919 жж. – Амангелді Иманов

1873-1919 жж. – Амангелді Иманов

1873-1919 жж. – Амангелді Иманов

1876-1941жж. – Ф. И. Голощёкин

1876-1941жж. – Ф. И. Голощёкин

1876-1941жж. – Ф. И. Голощёкин

1879-1937жж. – Мухамеджан Тынышпаев

1879-1937жж. – Мухамеджан Тынышпаев

1879-1937жж. – Мухамеджан Тынышпаев

1881-1884 жж. – Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісу жеріне қоныс аударуы

1881-1884 жж. – Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісу жеріне қоныс аударуы

1881-1884 жж. – Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісу жеріне қоныс аударуы

 1883-1939 жж. – Халел Досмухаммедов

1883-1939 жж. – Халел Досмухаммедов

1883-1939 жж. – Халел Досмухаммедов

1890-1941жж. – Мұстафа Шоқай

1890-1941жж. – Мұстафа Шоқай

1890-1941жж. – Мұстафа Шоқай

 1891-1970 жж. – Әлімхан Ермеков

1891-1970 жж. – Әлімхан Ермеков

1891-1970 жж. – Әлімхан Ермеков

1894-1938жж. – Тұрар Рысқұлов

1894-1938жж. – Тұрар Рысқұлов

1894-1938жж. – Тұрар Рысқұлов

  1897ж. – Ресей империясындағы алғашқы халық санағы

1897ж. – Ресей империясындағы алғашқы халық санағы

1897ж. – Ресей империясындағы алғашқы халық санағы

1897-1961жж. – Мұхтар Әуезов

1897-1961жж. – Мұхтар Әуезов

1897-1961жж. – Мұхтар Әуезов

1905 ж. –Ресей империясындағы революция

1905 ж. –Ресей империясындағы революция

1905 ж. –Ресей империясындағы революция

1905 ж. – Орынбор- Ташкент теміржолы құрылысының аяқталуы

1905 ж. – Орынбор- Ташкент теміржолы құрылысының аяқталуы

1905 ж. – Орынбор- Ташкент теміржолы құрылысының аяқталуы

1911-1915 жж. –

1911-1915 жж. – "Айқап" журналы

1911-1915 жж. – "Айқап" журналы

1913-1918жж. –

1913-1918жж. – "Қазақ" газеті

1913-1918жж. – "Қазақ" газеті

1914-1918 жж. – бірінші Дүниежүзілік соғыс

1914-1918 жж. – бірінші Дүниежүзілік соғыс

1914-1918 жж. – бірінші Дүниежүзілік соғыс

1916 жыл , шілде  – Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыстар

1916 жыл , шілде – Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыстар

1916 жыл , шілде – Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыстар

1917 жыл, ақпан – Ақпан төңкерісі

1917 жыл, ақпан – Ақпан төңкерісі

1917 жыл, ақпан – Ақпан төңкерісі

1917 жыл, шілде – бірінші Жалпықазақтық съезд

1917 жыл, шілде – бірінші Жалпықазақтық съезд

1917 жыл, шілде – бірінші Жалпықазақтық съезд

1917 ж.25 қазан – Қазан төңкерісі

1917 ж.25 қазан – Қазан төңкерісі

1917 ж.25 қазан – Қазан төңкерісі

1917ж.27 қараша – Түркістан автономиясының жариялануы

1917ж.27 қараша – Түркістан автономиясының жариялануы

1917ж.27 қараша – Түркістан автономиясының жариялануы

1917ж. 5-12 желтоқсан –

1917ж. 5-12 желтоқсан – "Алаш" автономиясының жариялануы

1917ж. 5-12 желтоқсан – "Алаш" автономиясының жариялануы

1918-1920ж.ж.–Қазақстандағы азаматтық соғыс

1918-1920ж.ж.–Қазақстандағы азаматтық соғыс

1918-1920ж.ж.–Қазақстандағы азаматтық соғыс

1920ж.26 тамыз – Қырғыз (Қазақ) Социалистік Кеңес Республика Автономиясының құрылуы

1920ж.26 тамыз – Қырғыз (Қазақ) Социалистік Кеңес Республика Автономиясының құрылуы

1920ж.26 тамыз – Қырғыз (Қазақ) Социалистік Кеңес Республика Автономиясының құрылуы

1921-1922 ж.ж. –Қазақстанның Солтүстік және Солтүстік-Шығыс облыстарындағы ашаршылық

1921-1922 ж.ж. –Қазақстанның Солтүстік және Солтүстік-Шығыс облыстарындағы ашаршылық

1921-1922 ж.ж. –Қазақстанның Солтүстік және Солтүстік-Шығыс облыстарындағы ашаршылық

1925ж. –  Астананы Орынбордан Қызылордаға ауыстыру

1925ж. – Астананы Орынбордан Қызылордаға ауыстыру

1925ж. – Астананы Орынбордан Қызылордаға ауыстыру

1925ж. – Қазақ АКСР құрамындағы Қарақалпақ автономиялық облысының құрылуы

1925ж. – Қазақ АКСР құрамындағы Қарақалпақ автономиялық облысының құрылуы

1925ж. – Қазақ АКСР құрамындағы Қарақалпақ автономиялық облысының құрылуы

1925ж. 6 сәуір-Орынбор губерниясының Қаз АСКР құрамынан шығуы

1925ж. 6 сәуір-Орынбор губерниясының Қаз АСКР құрамынан шығуы

1925ж. 6 сәуір-Орынбор губерниясының Қаз АСКР құрамынан шығуы

1928ж. – Қазақстанда алғашқы жоғарғы оқу орнының ашылуы

1928ж. – Қазақстанда алғашқы жоғарғы оқу орнының ашылуы

1928ж. – Қазақстанда алғашқы жоғарғы оқу орнының ашылуы

1928 ж., 20 желтоқсанда – қазақ әліпбиінің араб графикасынан латын графикасына көшірілуі

1928 ж., 20 желтоқсанда – қазақ әліпбиінің араб графикасынан латын графикасына көшірілуі

1928 ж., 20 желтоқсанда – қазақ әліпбиінің араб графикасынан латын графикасына көшірілуі

1929 ж. – Астананы Қызылордада қаласынан Алматыға ауыстыру

1929 ж. – Астананы Қызылордада қаласынан Алматыға ауыстыру

1929 ж. – Астананы Қызылордада қаласынан Алматыға ауыстыру

1931-1933 ж.ж.- Қазақстандағы жаппай ашаршылық

1931-1933 ж.ж.- Қазақстандағы жаппай ашаршылық

1931-1933 ж.ж.- Қазақстандағы жаппай ашаршылық

1936ж.5 желтоқсан – Қазақ АСКР одақтық республикаға айналуы

1936ж.5 желтоқсан – Қазақ АСКР одақтық республикаға айналуы

1936ж.5 желтоқсан – Қазақ АСКР одақтық республикаға айналуы

1937ж. – кәрістердің Қазақстанға айдалуы

1937ж. – кәрістердің Қазақстанға айдалуы

1937ж. – кәрістердің Қазақстанға айдалуы

1937-1938жж. – Қазақстандағы саяси жаппай репрессия

1937-1938жж. – Қазақстандағы саяси жаппай репрессия

1937-1938жж. – Қазақстандағы саяси жаппай репрессия

1939ж. 1 қыркүйек – Екінші Дүниежүзілік соғыстың басталуы

1939ж. 1 қыркүйек – Екінші Дүниежүзілік соғыстың басталуы

1939ж. 1 қыркүйек – Екінші Дүниежүзілік соғыстың басталуы

1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев дүниеге келді

1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев дүниеге келді

1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев дүниеге келді

1941ж. 22 маусым – Германияның КСРО-ға шабуылы

1941ж. 22 маусым – Германияның КСРО-ға шабуылы

1941ж. 22 маусым – Германияның КСРО-ға шабуылы

1941ж. – немістердің Қазақстанға жер аударылуы

1941ж. – немістердің Қазақстанға жер аударылуы

1941ж. – немістердің Қазақстанға жер аударылуы

1943-1944жж. – балғар, шешен, ингуш, қарашайлықтардың Қазақстанға жер аударылуы

1943-1944жж. – балғар, шешен, ингуш, қарашайлықтардың Қазақстанға жер аударылуы

1943-1944жж. – балғар, шешен, ингуш, қарашайлықтардың Қазақстанға жер аударылуы

1945ж.  8-9 мамыр –Германияның жеңілуі

1945ж. 8-9 мамыр –Германияның жеңілуі

1945ж. 8-9 мамыр –Германияның жеңілуі

1946-1954 жж. Жұмабай Шаяхметов -  Қазақстан басшысы

1946-1954 жж. Жұмабай Шаяхметов - Қазақстан басшысы

1946-1954 жж. Жұмабай Шаяхметов - Қазақстан басшысы

1949-1991жж.– Семейдегі Ядролық Полигон

1949-1991жж.– Семейдегі Ядролық Полигон

1949-1991жж.– Семейдегі Ядролық Полигон

1954-1960 жж. – Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игеру

1954-1960 жж. – Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игеру

1954-1960 жж. – Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игеру

1955 ж.– Байқоңыр ғарыш айлағы құрылысының басталуы

1955 ж.– Байқоңыр ғарыш айлағы құрылысының басталуы

1955 ж.– Байқоңыр ғарыш айлағы құрылысының басталуы

1959ж. тамыз –  Теміртау жас жұмыскерлерінің бүлігі

1959ж. тамыз – Теміртау жас жұмыскерлерінің бүлігі

1959ж. тамыз – Теміртау жас жұмыскерлерінің бүлігі

1960-1962 жж. 1964-1986 жж. – Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев– Қазақстан басшысы

1960-1962 жж. 1964-1986 жж. – Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев– Қазақстан басшысы

1960-1962 жж. 1964-1986 жж. – Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев– Қазақстан басшысы

1979ж. маусым – Целиноградта(Астана) Неміс автономиясын құруға қарсылық

1979ж. маусым – Целиноградта(Астана) Неміс автономиясын құруға қарсылық

1979ж. маусым – Целиноградта(Астана) Неміс автономиясын құруға қарсылық

1979-1989 жж. Ауғанстандағы соғыс

1979-1989 жж. Ауғанстандағы соғыс

1979-1989 жж. Ауғанстандағы соғыс

1986ж.  17-18 желтоқсан – Желтоқсан оқиғасы

1986ж. 17-18 желтоқсан – Желтоқсан оқиғасы

1986ж. 17-18 желтоқсан – Желтоқсан оқиғасы

1989ж. -

1989ж. - "Невада-Семей"қозғалысы құрылды

1989ж. - "Невада-Семей"қозғалысы құрылды

1989ж. маусым - Назарбаев Н.Ә. –Қазақстан басшысы

1989ж. маусым - Назарбаев Н.Ә. –Қазақстан басшысы

1989ж. маусым - Назарбаев Н.Ә. –Қазақстан басшысы

1991г. 29 тамыз – Семей  Ядролық полигонының жабылуы

1991г. 29 тамыз – Семей Ядролық полигонының жабылуы

1991г. 29 тамыз – Семей Ядролық полигонының жабылуы

1991ж.  2 қазан –Бірінші қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшуы

1991ж. 2 қазан –Бірінші қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшуы

1991ж. 2 қазан –Бірінші қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшуы

1991гж. 1 желтоқсан – ҚазСКР алғашқы президент сайлауы

1991гж. 1 желтоқсан – ҚазСКР алғашқы президент сайлауы

1991гж. 1 желтоқсан – ҚазСКР алғашқы президент сайлауы

1991ж. 8 желтоқсан – Беловеж келісімі, , КСРО-ның таратылуы

1991ж. 8 желтоқсан – Беловеж келісімі, , КСРО-ның таратылуы

1991ж. 8 желтоқсан – Беловеж келісімі, , КСРО-ның таратылуы

1991ж. 16 жылы –мемлекеттiң тәуелсiздiгі туралы заңның қабылдануы

1991ж. 16 жылы –мемлекеттiң тәуелсiздiгі туралы заңның қабылдануы

1991ж. 16 жылы –мемлекеттiң тәуелсiздiгі туралы заңның қабылдануы

1992ж. 2 наурыз – Қазақстанның БҰҰ кіруі

1992ж. 2 наурыз – Қазақстанның БҰҰ кіруі

1992ж. 2 наурыз – Қазақстанның БҰҰ кіруі

1993ж. 28 қаңтар – ҚР бірінші конституциясының қабылдануы

1993ж. 28 қаңтар – ҚР бірінші конституциясының қабылдануы

1993ж. 28 қаңтар – ҚР бірінші конституциясының қабылдануы

1993ж. 15 қараша – ұлттық валюта – тенгенің айналымға шығуы

1993ж. 15 қараша – ұлттық валюта – тенгенің айналымға шығуы

1993ж. 15 қараша – ұлттық валюта – тенгенің айналымға шығуы

1994ж. 7 наурыз – Қазақстандағы парламент сайлауы

1994ж. 7 наурыз – Қазақстандағы парламент сайлауы

1994ж. 7 наурыз – Қазақстандағы парламент сайлауы

1995ж. 30 тамыз – ҚР жаңа Конституциясының қабылдануы

1995ж. 30 тамыз – ҚР жаңа Конституциясының қабылдануы

1995ж. 30 тамыз – ҚР жаңа Конституциясының қабылдануы

1995ж. 9 желтоқсан –ҚР Мәжілісін сайлау

1995ж. 9 желтоқсан –ҚР Мәжілісін сайлау

1995ж. 9 желтоқсан –ҚР Мәжілісін сайлау

1995ж. 29 сәуір –Қазақстандағы Н.Ә.Назарбаевтiң өкiлеттiгін ұзарту туралы референдум

1995ж. 29 сәуір –Қазақстандағы Н.Ә.Назарбаевтiң өкiлеттiгін ұзарту туралы референдум

1995ж. 29 сәуір –Қазақстандағы Н.Ә.Назарбаевтiң өкiлеттiгін ұзарту туралы референдум

1997ж. –

1997ж. – "Қазақстан-2030" бағдарламасының жариялануы

1997ж. – "Қазақстан-2030" бағдарламасының жариялануы

1997ж. желтоқсан –Ел астанасын Алматыдан Ақмолаға (Астана) ауыстыру

1997ж. желтоқсан –Ел астанасын Алматыдан Ақмолаға (Астана) ауыстыру

1997ж. желтоқсан –Ел астанасын Алматыдан Ақмолаға (Астана) ауыстыру

1997 жылы 10 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев астананы ауыстыру туралы кесімді шешімін қабылдады

1997 жылы 10 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев астананы ауыстыру туралы кесімді шешімін қабылдады

1997 жылы 10 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев астананы ауыстыру туралы кесімді шешімін қабылдады

1999ж. 10 қаңтар – ҚР Президентін сайлау

1999ж. 10 қаңтар – ҚР Президентін сайлау

1999ж. 10 қаңтар – ҚР Президентін сайлау

1999ж.  Отан (НұрОтан) партиясының құрылуы

1999ж. Отан (НұрОтан) партиясының құрылуы

1999ж. Отан (НұрОтан) партиясының құрылуы

1999ж. 10 қазан – ҚР Мәжіліс сайлау

1999ж. 10 қазан – ҚР Мәжіліс сайлау

1999ж. 10 қазан – ҚР Мәжіліс сайлау

2003ж. 23-24 қыркүйек – Әлемдік және дәстүрлі дін жетекшілерінің бірінші съезі

2003ж. 23-24 қыркүйек – Әлемдік және дәстүрлі дін жетекшілерінің бірінші съезі

2003ж. 23-24 қыркүйек – Әлемдік және дәстүрлі дін жетекшілерінің бірінші съезі

2004ж. 19 қыркүйек – ҚР мәжілісін сайлау

2004ж. 19 қыркүйек – ҚР мәжілісін сайлау

2004ж. 19 қыркүйек – ҚР мәжілісін сайлау

2005ж. 4 желтоқсан – ҚР президентін сайлау

2005ж. 4 желтоқсан – ҚР президентін сайлау

2005ж. 4 желтоқсан – ҚР президентін сайлау

2007ж. 18-20 тамыз –ҚР мәжілісін сайлау

2007ж. 18-20 тамыз –ҚР мәжілісін сайлау

2007ж. 18-20 тамыз –ҚР мәжілісін сайлау

2010ж. 1 қаңтар – Ресей, Қазақстан мен Беларусь мемлекеттерінің Кедендік Одағы жұмысын бастады

2010ж. 1 қаңтар – Ресей, Қазақстан мен Беларусь мемлекеттерінің Кедендік Одағы жұмысын бастады

2010ж. 1 қаңтар – Ресей, Қазақстан мен Беларусь мемлекеттерінің Кедендік Одағы жұмысын бастады

2010 ж. – Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуі

2010 ж. – Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуі

2010 ж. – Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуі

2011 ж. Қысқы Азия Ойындары

2011 ж. Қысқы Азия Ойындары

2011 ж. Қысқы Азия Ойындары

2011ж. 3 сәуір – ҚР Президент сайлауы

2011ж. 3 сәуір – ҚР Президент сайлауы

2011ж. 3 сәуір – ҚР Президент сайлауы

2012ж. 15-16 қаңтар – ҚР Мәжіліс сайлауы

2012ж. 15-16 қаңтар – ҚР Мәжіліс сайлауы

2012ж. 15-16 қаңтар – ҚР Мәжіліс сайлауы